VE
مهندسي ارزش يكي از روشهاي علمي مورد توجه كشورهاي پيشرفته صنعتي در سالهاي اخير است. اين روش كه شروعش به نيمه دوم قرن بيستم برميگردد و در مراحل گوناگون يك پروژه كاربرد دارد و عامل اصلي براي افزايش كيفيت به شمار ميرود.
مهندسي ارزش ويژگيهايي چون افزايش كيفيت روند پروژهها، سرويسدهي هر چه بيشتر به مشتريان پروژه، كاهش زمان انجام پروژهها و كاهش هزينهها در پروژهها (تا 15 درصد) دارد. اگر چه ممكن است باعث افزايش قيمت اوليه بشود، اما مهندسان پروژهها، مشاوران و كارفرمايان ترجيح ميدهند كار با كيفيت پيش برود.
حتي اگر قيمت اوليه افزايش يابد امروز در اكثر كشورهاي جهان، قانوني به تصويب رسيده است كه «هر پروژه كه انجام ميشود بايد مهندسي ارزش شود». مثلاً پروژههاي ساختماني بيشتر از ساير پروژهها بايد تحت نظارت V.E قرار گيرند. پروژههاي راهآهن يا راه و ترابري اگر تا 25 ميليون دلار باشند، نيازي ندارند اما بيشتر از اين رقم بايد تحت نظارت مهندسي ارزش باشند.
اين علم از ابتدا تا پايان سه مرحله را پشتسر ميگذارد. نخست؛ مرحله قبل از بررسي، دوم؛ مرحله گردهمايي افراد گروه به منظور تبادل انديشه و رفع مشكلات و سوم؛ مرحلهاي كه در اختيار كارفرما قرار دارد. در اين مرحله تمامي ايدههاي مهندسان پروژه با كارفرما در ميان گذاشته ميشود تا به اجرا درآيند.
در مرحله قبل از بررسي پروژه، اطلاعات لازم و مفيد بايد تهيه شود، اين اطلاعات لازم است تجزيه و تحليل شوند و براساس اين كار ايدههاي نو و جديد حاصل ميشوند، از ميان اين ايدهها، آنهايي كه مناسبترند و بر كيفيت پروژه ميافزايند برگزيده ميشوند. در مرحله بعد ايدههاي برگزيده شده گسترش و تعريف ميشوند و در نهايت به كارفرما ارائه ميشود. چنانچه كارفرما با ايدههاي نهايي موافق باشد عمليات اجرايي آغاز ميشوند.
همانطور كه گفته شد مرحله اول مهندسي ارزش مرحله قبل از بررسي است. اين مرحله بسيار مهم است كه رهبر يا مدير تيم با متدولوژي كار، آشنايي كامل داشته باشد زيرا اوست كه بايد با كارفرما وارد صحبت شود و اطلاعات اوليه پروژه را مثلا اگر پروژه درباره راه و ترابري است، تهيه كند.
مسئول تيم بايد نقشهها را از كارفرما تحويل بگيرد و مورد مطالعه دقيق قرار دهد، سپس افراد تيم را مشخص و تخصصهاي لازم را براي انجام پروژه، تعيين كند كه البته تعيين نوع تخصصها به نوع پروژه بستگي دارد. او بايد از نظر مالي، اطلاعات لازم براي تعيين هزينههاي پروژه را داشته باشد.
اين روند به مدير تيم كمك ميكند تا ردهبندي بخشهاي مختلف پروژه را بيشتر مورد مطالعه قرار دهد. مثلا در مرحله بازديد از پروژه و برداشتن عكس و فيلم در مراحل مختلف انجام پروژه و در نهايت تهيه اطلاعات لازم و مفيد، موفقتر باشد.
در مرحله بعد، اطلاعات كار و كاركردها، تجزيه و تحليل ميشوند و گروه از كاركردها تعاريف جديدي ارائه ميدهند. مثلاً تعريف ميكنند كه وظايف يك پل در اين پروژه چيست؟ در مرحله تجزيه و تحليل پروژه، گروه گردهم آمده و به تبادل افكار و تجارب خود ميپردازند.
افراد گروه يكديگر را ياري ميكنند تا هر فرد به راحتي و بدون نگراني از ارائه ايده خود، اظهار نظر كند به عبارتي نوعي توفان مغزي رخ ميدهد و از ميان ايدههاي ارائه شده، آنهايي كه بسيار ايدهآلتر و كاربرديتر هستند انتخاب ميشوند. در اين مرحله است كه به افراد تيم مسئوليتهايي داده ميشود، يكي مهندس مشاور ميشود، يكي USER و ديگري مشتري پروژه. اين افراد روي ايدههاي برگزيده شده نظر ميدهند و آنها را غربال ميكننند تا ايدههاي نهچندان خوب كنار برود. پس از انتخاب ايدههاي ناب، كار طراحي و قيمتگذاري آغاز و آن با طرح اوليه تطابق داده ميشود تا ايدههاي ناب توسعه يابد.
در مرحله يا فاز توسعه ايدههاي ناب، ايدهها توسط افراد متخصص از نظر تكنيكي بررسي شده، قيمتگذاري ميشوند و زمان اجراي آنها را مورد مطالعه قرار ميدهند. تجربه نشان داده است كه پروژهها به هيچ وجه نميتوانند يكسان باشند مثلاً نميتوان براي اجراي پروژه B از پروژه انجام شده A كپيبرداري و آن را اجرا كرد. بنابراين لازم است كه رئيس تيم و تمامي افراد مسئول در پروژهها بتوانند خود را با هر نوع پروژه با شرايط گوناگون انطباق دهند و انعطافپذيري بسيار بالايي داشته باشند.
با نزديك شدن به پايان پروژه، نتايج كار تحقيق پروژه با كارفرما در ميان گذاشته ميشود كه مهندس مشاور نيز نتايج را مورد مطالعه قرار ميدهد. در اين مرحله گزارش كامل اما اوليه نيز تهيه ميشود و به كارفرما و مهندس مشاور ارائه ميشود تا با فراغت كامل مورد مطالعه و اظهارنظر قرار دهند و اگر موافق به ادامه و پايان پروژه بودند، عمليات اجرايي پروژه آغاز و به پايان برسد.
اين شيوه به ما كمك ميكند تا كارهاي خود را از نظر اجرايي با كيفيت بسيار بالايي انجام و به پايان برسانيم و اين هم به نفع تيم پروژه و هم كارفرما و مهندس مشاور است. در ضمن دوبارهكاري در كارها رخ نميدهد. پس زمان كاهش مييابد، هزينهها بسيار پايين ميرود، نيروي انساني شاهد توفيق در انجام كار پروژه خواهد بود و انگيزههاي آنها افزون ميشود و مهمتر اينكه كار با كيفيت بسيار مطلوبي ادامه و پايان مييابد و اين از ويژگي يا خصوصيات با ارزش اجراي يك پروژه است.
امروزه بيشتر از 30 كشور در جهان باSAVE INTRNATIONAL كه فرآيند جهاني شده است رابطه نزديكي دارند و پروژههاي خود را براساس اين علم كه همان مهندسي ارزش است به اجرا درميآورند كه از ميان آنها ژاپن تنها كشوري است كه مهندسي ارزش را در سرلوحه كار خود قرار داده است. زيرا آنها به خوبي منابع كيفيتي كار با اين روش علمي را شناختهاند.